Programma : algemeen

Het programma van Herentals-Anders

Ook het programma van Herentals-Anders oogt “anders”. Voor ons geen schier eindeloze opsomming van concrete acties die ons inziens absoluut moeten gebeuren, maar een visie die op lange termijn en op elk domein uitwerking kent en de opties open laat voor burgerinzicht, met stad en administratie als faciliterende en modererende partner. We focussen op de instrumenten en de ontwikkeling van een totaalbeeld van en voor Herentals, Noorderwijk en Morkhoven, met functionele en dienstgerichte elementen die diverse invulling toelaten. Die moet gericht zijn op het toekomstbeeld dat we voor ogen houden, en stoelen op een grondige analyse van elk domein dat de stedelijke omgeving en de dorpsgemeenschappen aanbelangt. Door die verschillende lagen over elkaar te leggen, zien we als het ware de realiteit van morgen. Te veel onderzoek vandaag wordt niet gerelateerd aan de omkaderende domeinen en aan wat leeft bij het fundament van Herentals: zijn burgers. Zo mist men kansen.

Herentals-Anders is zeker geen groepje romantici die geloven dat louter voldoende communicatie en overleg de belangenverschillen tussen en de politieke afkeer van burgers zal wegwerken. Communicatie is de grondslag van een participatieve democratie: van een democratie zoals die in oorsprong is bedoeld: van, voor en door het volk. Juist in die zo cruciale communicatie wringt echter vaak het schoentje. Niet elke burger is even communicatief, en niet iedereen komt effectief aan bod in het debat. Dat leidt de facto tot uitsluiting.

Herentals-Anders gelooft evenmin dat burgerparticipatie vorm moet krijgen enkel via politieke weg. Het is net zo goed aan burgers zelf om debat en overleg te realiseren, informeel zowel als formeel.  De begrippen “burgerzin” en “burgerverantwoordelijkheid” gaan dan hand in hand om uit te monden in een “stedelijk burgerschap” dat mensen echt richt op hun gemeenschap.

Om dat stedelijk burgerschapte realiseren spreken we verschillende kanalen aan. Het vernieuwen van bestaande structuren is een eerste essentiële stap. Zo wordt de administratie meer afgestemd op en benadering van burgers als eerste beslissers en partners bij het uittekenen van beleid, in plaats van als klant. De administratie houdt de hand in toepassing van de regelgeving van bovenliggende niveaus, maar werkt met burgers samen aan de ontwikkeling en uitvoering van vernieuwende projecten in eigen handen.

Om te communiceren op informeel en formeel niveau, is het in eerste instantie nodig dat er een voortdurende interactie mogelijk wordt gemaakt. Dat kan door de publieke ruimte communicatiebevorderend in te richten. Uitnodigende bankjes en gesprekshoeken of ontmoetingsplekken verspreid over stad en dorp zijn dan een eerste belangrijke stap. Een park of een hondenweide waar mensen elkaar echt kunnen ontmoeten en samen nadenken over hun omgeving. De mogelijkheden zijn legio.

Meer formeel moet de stad een platform aanreiken waar mensen niet enkel ideeën gericht op kwijt kunnen, maar waar de stad ook als kanaal fungeert om mensen samen te brengen in het kader van burgerdienstverlening aan de gemeenschap. Daarbij kan men denken aan informele hulp aan bejaarden of zorgbehoevenden, maar ook meer formele dienstverlening zoals het opbouwen van netwerken rond zorg, onderwijs, kansenbeleid…. Digitalisering is daarin de eerste toegang vandaag, maar er moet ook oog zijn voor wie met die evolutie niet meteen “mee” is. De stad moet de stap zetten naar de burger die niet-digitaal gelinkt is, bijvoorbeeld met een simpele telefoonlijn als uitdovend instrument. Mensen die gemakkelijk worden uitgesloten van een beleidsgericht debat moeten waardevol betrokken worden. In die zin kan het lokaal bestuur meer een beroep doen bijvoorbeeld vrijwilligers in de wijkwerking, in de zorgsector, in het welzijnswerk… Er zijn mensen nodig die rechtstreeks in contact staan met burgers en hen ertoe aanzetten deel te nemen aan een debat dat elke inwoner aanbelangt.

Onderwijs heeft in het kader van burgerschap ook een belangrijke rol te vervullen. Daar wordt creatief denken en doen gestimuleerd. Jongeren meenemen in een creatief traject naar burgergerichtheid, burgerzin en burgerverantwoordelijkheid leert hen middenin de gemeenschap te staan van een jonge leeftijd. Zij maken de toekomst en fleuren stad en deelgemeenten op. Beleid moet de inzichten van die jonge generatie meenemen in een positieve interactie naar breed denken over noden en behoeften van de leefomgeving, over een lange termijn. Initiatieven ter zake worden aangemoedigd. Leven in de stad hangt af van creatief inzicht…

Het stedelijk burgerschapzelf vindt een weg door het bespreekbaar maken van schijnbaar tegengestelde belangenvia scherp conflict en oplossingsgericht modereren. De stad draagt het sociale leerproces waarin burgers uit alle groepen ideeën en goede gebruiken leren richten op en aanwenden voor het algemeen belang. Zo ontstaan er in plaats van tegengestelde belangen, complementaire inzichten en trajecten. Zo kan de stad bijvoorbeeld fungeren als platform/initiator/monitor voor korte werktrajecten in lokale ondernemingen van mensen met moeilijke toegang tot de arbeidsmarkt.

Voorts moeten diensten en voorzieningen voor iedereen toegankelijkzijn. Dat houdt niet op bij fysieke toegankelijkheid, maar vergt toenadering en informatie. De burger moet ZELF zijn universele rechten –  op wonen, onderwijs, voeding, cultuur, werk,… –  kunnen opeisen en de stad kunnen wijzen op haar verantwoordelijkheid ter zake. De burger houdt de vinger aan de pols van het kloppende hart van de stad en deelgemeenten, zonder voortdurende afhankelijkheid van instituties en politiek. Burgers moeten rechten én plichten beschouwen als dragers van hun lokale gemeenschap en die versterken door voortdurend aanwezig te zijn en te willen zijn in het beleidsproces.

De samenwerking tussen politiek en administratiewordt geïntensifieerd. De administratie wordt mede-organisator/katalysator van de dialoog met de burger en staat in voor communicatie, strategie, het opbouwen van draagvlak en het ruimte geven aan onderhandelen. Daarbij ligt de nadruk op de brede totaalvisie op de stad. Het is een onvermijdelijk samenspel van domeinen en sectoren, die voor politici en ambtenaren een gekoesterd doel moeten zijn. Politieke bevoegdheden vormen geen vastomlijnde “hokjes” voor schepenambten en diensten, maar worden steeds beoordeeld, gewogen en aangepakt in hun samenhang.

Ultiem is een grote mentaliteitsswitchhet doel: we moeten anders gaan denken over de eigen rol in stedelijk beleid. Herentals-Anders wil burgerschap vorm geven waarbij de burger zijn eigen leefwereld zelf vorm geeft en wil geven. Burgers mogen niet zomaar de zoveelste klant van de stad zijn, of – omgekeerd – de zoveelste van wie de stad wensen moet inwilligen of die verantwoordelijkheid blijft afschuiven op “de politiek”. Herentals-Anders wil een andere burger, die niet gestimuleerd wordt in zijn individualisme maar wel in het sociaal leerproces waarin samen-leven een werkwoord is voor iedereen, en de verantwoordelijkheid gedragen wordt door iedereen.

Sleutel voor Herentals-Anders in het integrale proces is VERBINDING: van stad en deelgemeenten, domeinen en sectoren, zogenaamde doelgroepen en gewoon mensen. De inrichting van Herentals moet op elk niveau en op elke manier gericht zijn op het VERBINDENDE karakter. Dat vermijdt scheidingen en tussenschotten waarbij opportuniteiten over het hoofd gezien worden. Verbondenheid brengt de focus terug naar SAMEN DENKEN aan het ALGEMEEN BELANG.

Binnen de marges van het VERBINDEN spelen voor Herentals-Anders nog drie andere elementen een grensverleggende rol:

INTEGREREN, DYNAMISEREN en INNOVEREN. Innoveren is nodig om stilstand en vergankelijkheid te vermijden. Dynamiseren vergt creativiteit en integreren zorgt ervoor dat alle elementen van stad en deelgemeenten, van een leefgemeenschap blijvend deel vormen van een samenhangend geheel dat rekening houdt met alle burgers en alle factoren van algemeen belang. Verbinding maakt dat elke inwoner zich gebonden voelt aan zijn eigen mooie leefgemeenschap.

HOE MOET DAT ALLEMAAL??

Herentals, politiek in een “doe-mee” stad.
Méér politiek in plaats van minder politiek. Echt?

Meer politiek in de stad! Klinkt misschien raar, want voor velen is “politiek” een “vies” woord. De afkeer van alles wat politiek aangaat, is duidelijk. Maar toch… het woord dat uit het Grieks afkomstig is, duidt eigenlijk op alles wat de burgermaatschappij aangaat binnen de begrenzing van een bepaalde georganiseerde gemeenschap. Dus ook de lokale gemeenschap van Herentals en zijn deelgemeenten. Politiek is in essentie alles wat jou aangaat, wat je leven mee bepaalt en stuurt. En dus vragen we van jullie om politiek opnieuw een plaats te geven in Herentals. Jullie zijn “politiekers”, de ogen en oren van uw eigen leefomgeving. Politiek moet voor Herentals-Anders weer voeling krijgen met de stad, met de mensen, de burgers.

Tegelijk is het onontbeerlijk dat diezelfde burgers ook weer voeling krijgen met hun eigen gemeenschap, dat ze begrijpen dat de verantwoordelijkheden ook aan hen toekomen.  Jullie beschikken, als burgers, over een enorm potentieel: kennis, ervaringsdeskundigheid, oog voor het algemeen belang, eigen visies en cultuur, identiteit, inzicht in concrete situaties… en jullie zijn alom aanwezig: in bedrijven, scholen, jeugdverenigingen, buurtwerkingen,… Wees je meer bewust van je belangrijkheid in het vorm geven aan de stad waarin je je beweegt, waar je leven zich afspeelt… Denk mee en verbeter zo je eigen leefomgeving. Leer ze door en door kennen en BE-LEEF ze…

Herentals-Anders wil het samen-werken aan een betere lokale gemeenschap stimuleren door politiek en burgers ook samen aan het werk te zetten.

Dus JA, er is méér politiek nodig in de stad. Politiek wordt daarmee een eerste discussiepunt. HOE willen burgers hun stad zien besturen? Hoe komen samenwerkingen tot stand tussen lokaal bestuur en private sector, tussen burger en die beide, en hoe krijgt zo’n burgerinitiatief dan vorm?

Het stadsdebat: de basis van de doe-mee stad

Het stadsdebat is de basis voor participatie van burgers aan de lokale samenleving. De uitdaging bestaat erin de diverse ideeën samen te brengen en belangen van burgers te groeperen en af te toetsen aan het steeds primerende algemeen belang. Communicatie is cruciaal en dient een voortdurende interactie te realiseren tussen burgers onderling, burger en stad, administratie en politieke vertegenwoordiging.

ANDERS DENKEN, EN ANDERS DOEN

Een andere rol voor de gemeenteraad

Betrokken zijn bij beleid beperkt zich niet tot inspraak in procedures als beslissingen al genomen zijn. het gaat om effectieve deelname aan een collectief en pittig debat over elk aspect van de samenleving, en op verschillende manieren. Het gaat om MEESPREKEN, als fundament voor de beslissingen die nog genomen moeten worden. De politieke vertegenwoordiging vergt meer directe interactie en inbreng van burgers, als exponent van wat participatie hoort in te houden. Gemeenteraadsleden dragen de communicatie van burgers uit, kaderen ze, brengen ze als punt op de gemeenteraad ter discussie. Elk punt dat relevant is voor de stad en het algemeen belang moet aan bod kunnen komen. De gemeenteraad beoordeelt de behoefte aan onderzoek, en distilleert de opties uit verschillende visies.

Ambtenaren als gesprekspartner voor burgeren politici

Ook ambtenaren staan dichter bij het volk, en eigenlijk tússen de burgers. Ze ondersteunen zo vanuit eigen beleving en inzicht bestuur en gemeenteraadsleden in de vertegenwoordiging van het volk, de essentie van hun opdracht. Tegelijk ondersteunen ze door voortdurende interactie en capteren van ideeën via geformaliseerde kanalen ook burgers die informatie vragen of steun zoeken bij het uitwerken van concepten en ideeën.

Politiek maakt een directe democratie mogelijk, en beschermt de belangen van elke inwoner, sterk of zwak, door het vinden van een positieve verbinding van belangen en behoeften. Ook de zwaksten in de maatschappij krijgen een bewuste en effectieve stem …

Mentaliteitsswitch

Vernieuwende werkwijzen vergen tijd. Herentals-Anders verbindt zich ertoe om dat proces te begeleiden en te dragen. De eeuwige strijd van WIJ – de burgers – tegen ZIJ – de politiek – wordt een eenduidig streven naar een positieve en uitgesproken plaats in het gemeenschapsgegeven waar mensen debatteren over wat hen aanbelangt, dat overdragen aan de vertegenwoordigers die ze hebben gekozen en uiteindelijk betrokken blijven tot de er gedragen beleidsbeslissingen volgen. Politiek faciliteert dus en waakt over de grenzen van wat mogelijk is binnen de beleidsmatige beperkingen en geldende regelgeving van andere bestuursniveaus. Om debat te kunnen organiseren, is een bereidheid van alle betrokkenen en zeker burgers tot openheid, luisteren, argumenteren en motiveren een eerste vereiste. Om echt iedereen mee te nemen in de nieuwe debatcultuur, ook minder communicatieve groepen, is een professionele aanpak een must!

Herentals-Anders is overtuigd van de capaciteiten van de administratie om die omslag waar te maken.

Politiek en administratie.

Visiewerking op lange termijn vergt zeker een inspanning van de stedelijk administratie. Die zal ook de  vooropgestelde participatieve manier van werken moeten ondersteunen. Dat behelst onder meer het opzetten van het formele kader dat een breed stadsdebat over een brede waaier van zaken mogelijk moet maken. Open communicatie en directe participatie worden vanzelfsprekende sleutelelementen in de werking van de stad. Er is een voortdurende mobilisatie van burgers, informatie wordt ingewonnen en accuraat doorgegeven, debatten krijgen als forum vaste grond en worden gefaciliteerd. Het is een veel meer actieve kijk op de stad die een hele range van communicatiekanalen vergt, en die activeert op verscheidene tijdstippen en manieren. Het biedt iedereen de mogelijkheid om deelgenoot te zijn van de stadswerking en wakkert de zo nodige burgerzin en –verantwoordelijkheid aan. De administratie en het politieke gegeven treden als actieve partners op.

Verbinding met een Vlaamse realiteit

Steden en gemeenten zijn bij uitstek de entiteiten die vorm geven aan Vlaanderen. Het ontbreken van een verbindende sleutel verzwakt de positie van Vlaanderen op nationaal, Europees en internationaal vlak. Iedereen trappelt ter plaatse ondanks de reeds bestaande intergemeentelijke samenwerkingsverbanden en pogingen om onder meer gemeenschappelijke noemers dingen te realiseren. Enerzijds worden samenwerkingen van hogerhand afgedwongen – zonewerkingen bijvoorbeeld – omwille van de berekende positieve effecten en reactiepotentieel. Anderzijds worden samenwerkingen opgezet vanuit de lokale entiteiten, ook weer vanuit win-win oogpunt voor de betrokken gemeenten en steden. Hoe terecht ook, als burgerinbreng en –betrokkenheid geen plaats hebben in de lokale gemeenschapsopbouw en de verbinding – tussen mensen, sectoren, domeinen, stad en deelgemeenten, enzovoort -zich niet doorzet als rode draad in het structureren van de lokale gemeenschappen met een specifieke eigenheid, dan kan ook Vlaanderen zich niet manifesteren als verbonden en verbindende entiteit met een unieke identiteit in het wereldbestel. Taal is één van de verbindende factoren, die ook lokaal een cruciaal instrument kan zijn om verbinding te brengen onder oude en nieuwe bevolking. Taal brengt mensen samen rond gedeelde vragen en antwoorden. Begrip begint bij elkaar verstaan…. Vlaanderen sterk maken, impliceert alle groepen onder één dak in één taalkader samenbrengen en dat met een niet-miskenbaar respect en belangstelling voor elkaars eigen cultuur en taalgegeven. Ook dat is een sociaal leerproces dat de burgerzin sterkt en leefomgevingen verrijkt.

SAMENVATTEND…

Heel wat aspecten van onze samenleving krijgen weerklank in de vorm van ideeën aan de basis. Sommigen zijn creatief en brengen die ideeën naar buiten op hun eigen manier. Andere potentiële oplossingen blijven jammerlijk onder de radar en vinden nooit de weg naar kritische doorlichting en mogelijk toepassing, ten bate van alle medeburgers. Voor ons ligt de kracht van een gemeenschap in handen van die burger, in een interactieve samenspraak met bestuur en diensten als respectievelijk katalysator/facilitator en uitvoerend/ondersteunend element. In een ultiem inclusieve gemeenschap ook waar burgerzin en –verantwoordelijkheid aangewakkerd worden om een warme dynamiek te realiseren in een stad met enorm potentieel. Waar taal een bindmiddel is en ook handhaving aandacht krijgt vanuit meer sociale controle: mensen letten op mensen. Samen-leven wordt weer een intensief beleefd proces, waarbij burgers niet alleen projectmatig in procedures op voorgeschreven tijdstippen worden ingeschakeld als kritische factor. Ze zijn zelf echt de kritieke factor, die mee bouwt aan projecten vooraleer de procedures lopen. Dat realiseert een ongekend draagvlak. Herentals-Anders wil het model en het platform aanreiken en zijn om die visies te toetsen, te kaderen, in te bedden en te hanteren als leidraad voor beheer van de stad en deelgemeenten, die ook meer verbinding moeten vinden. Een werking van onderuit, laat voelen waarom we een gemeenschap zijn en hoe. Het genereert respect voor wat gerealiseerd wordt en aandacht voor wat er met de leefomgeving en gemeenschap gebeurt. Meer binding met Herentals, Noorderwijk en Morkhoven, en ook meer binding met een Vlaanderen waarin elke gemeentelijke context optimaal moet functioneren om als volk uit de verf te komen in een brede Europese en wereldcontext.